കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ലിഥിയം വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ ഇന്ത്യ; ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ വില കുറയുമോ?

ഇലക്ട്രിക് വാഹന ബാറ്ററികൾക്ക് ആവശ്യമായ ലിഥിയം കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ത്യ വികസിപ്പിച്ചു. ഭാഭാ ആറ്റോമിക് റിസർച്ച് സെന്ററിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വികസിപ്പിച്ച ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ സമുദ്രജലത്തിൽ നിന്ന് 90 ശതമാനം വരെ ലിഥിയം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയും.

ഇലക്ട്രിക് വാഹന ബാറ്ററികൾ നിർമിക്കാൻ ആവശ്യമായ ലിഥിയം കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ച് ഇന്ത്യ. ഭാഭാ ആറ്റോമിക് റിസർച്ച് സെന്ററിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരാണ് സമുദ്രജലത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ലിഥിയത്തിന്റെ ഏകദേശം 90 ശതമാനം വരെ വീണ്ടെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന രാസപ്രക്രിയ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. ലിഥിയത്തിനായി വിദേശരാജ്യങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാൻ ഈ നേട്ടം ഇന്ത്യയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കിയേക്കും. എന്നാൽ, ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ നടപ്പാക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ വിലയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുക.

ലിഥിയത്തിന് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യമെന്ത്?

ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ, മൊബൈൽ ഫോണുകൾ, പുനരുപയോഗ ഊർജം സംഭരിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നവയാണ് ലിഥിയം-അയൺ ബാറ്ററികൾ. ഉയർന്ന ഊർജസംഭരണ ശേഷിയും ദീർഘകാല ഉപയോഗക്ഷമതയുമാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന പ്രത്യേകതകൾ. ഇന്ത്യയിൽ ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ ഉപയോഗം വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം ബാറ്ററികൾക്കുള്ള ആവശ്യവും ഉയരുകയാണ്. എന്നാൽ, ശുദ്ധീകരിച്ച ലിഥിയത്തിനും ബാറ്ററി നിർമാണത്തിന് ആവശ്യമായ സെല്ലുകൾക്കും ഇന്ത്യ പ്രധാനമായും ഇറക്കുമതിയെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ ലിഥിയത്തിന്റെ വില ഉയരുകയോ വിതരണത്തിൽ തടസ്സമുണ്ടാകുകയോ ചെയ്താൽ ബാറ്ററികളുടെയും ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെയും വിലയെ അത് ബാധിക്കാം.

കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ലിഥിയം എങ്ങനെ വേർതിരിക്കും?

ഭാഭാ ആറ്റോമിക് റിസർച്ച് സെന്ററിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വികസിപ്പിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം സമുദ്രജലത്തിലുള്ള ലിഥിയം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ മറ്റ് അനാവശ്യ മൂലകങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്യുക എന്നതാണ്. സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്, സോഡിയം കാർബണേറ്റ് എന്നീ രാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് ജലത്തിന്റെ പി.എച്ച് ക്രമീകരിച്ചാണ് മഗ്നീഷ്യം, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ മൂലകങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നത്. ഗവേഷണത്തിലെ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ അനാവശ്യ മൂലകങ്ങളിൽ 99 ശതമാനത്തിലധികം നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. അതേസമയം, ലിഥിയത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളത്തിൽ നിലനിർത്താനും സാധിച്ചു.

90 ശതമാനം വരെ ലിഥിയം വീണ്ടെടുക്കൽ

ലിഥിയം വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ എം.ഐ.ബി.കെ എന്ന ജൈവ ലായകമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വെള്ളവും ലായകവും 10:1 എന്ന അനുപാതത്തിൽ കലർത്തിയുള്ള പ്രക്രിയയിൽ ലിഥിയം അടങ്ങിയ രാസസങ്കീർണത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ഈ ലായകം സഹായിക്കുന്നു. തുടർന്ന് നേർപ്പിച്ച നൈട്രിക് ആസിഡ് ഉപയോഗിച്ച് ലിഥിയം വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ അഞ്ച് തവണ ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഏകദേശം 90 ശതമാനം ലിഥിയം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞതായാണ് ഗവേഷണവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഥിയം വേർതിരിച്ചെടുത്ത ശേഷം ലായകം വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാനാകുമെന്നതും നേട്ടമാണ്. എന്നാൽ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഏകദേശം 10 ശതമാനം ലായകം നഷ്ടപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ ചെലവ് വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഉൽപ്പാദനത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം.

ലിഥിയം ഇറക്കുമതി കുത്തനെ ഉയരുന്നു

ഇന്ത്യയുടെ ലിഥിയം, ലിഥിയം-അയൺ ബാറ്ററി ഇറക്കുമതിച്ചെലവ് കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ ഗണ്യമായി വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2018 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 3,532 കോടി രൂപയായിരുന്ന ഇറക്കുമതി 2025 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 25,458.6 കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു. 026 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 2025 ഏപ്രിൽ മുതൽ 2026 ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള 11 മാസത്തിനിടെ ഇറക്കുമതിച്ചെലവ് 37,624.6 കോടി രൂപയിലെത്തി. മുൻ സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ ഇതേ കാലയളവിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഏകദേശം 48 ശതമാനമാണ് വർധന. ഇറക്കുമതിയുടെ വലിയൊരു പങ്ക് ചൈനയിൽ നിന്നാണ് എത്തുന്നത്.

ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ വില കുറയുമോ?

കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ലിഥിയം വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ വലിയ തോതിൽ പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആഭ്യന്തര ലിഥിയം സ്രോതസ്സ് വികസിപ്പിക്കാനാകും. ഇത് ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനും ബാറ്ററികളുടെ ലഭ്യത മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിച്ചേക്കും.

എന്നാൽ, കടൽവെള്ളത്തിൽ ലിഥിയത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം വളരെ കുറവാണ്. അതിനാൽ 90 ശതമാനം വീണ്ടെടുക്കൽ നിരക്ക് മാത്രം മതിയാകില്ല. ആവശ്യമായ അളവിൽ ലിഥിയം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ എത്ര കടൽജലം, രാസവസ്തുക്കൾ, ഊർജം, പണം എന്നിവ വേണ്ടിവരുമെന്നതും നിർണായകമാണ്. ബോറട്ടറിയിൽ വിജയിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യയെ വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനുള്ള ചെലവും പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതവും വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ ബാറ്ററികളുടെ വില കുറയാനും അതുവഴി ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ കൂടുതൽ താങ്ങാനാവുന്ന വിലയിൽ ലഭിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ, വാഹനവില ഉടൻ കുറയുമെന്ന് ഇപ്പോൾ ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാകില്ല.