36 മണിക്കൂർ നീണ്ട 'ഓപ്പറേഷൻ വിജയ്'; 451 വർഷത്തെ പോർച്ചുഗീസ് ഭരണം അവസാനിച്ച കഥ
Synopsis
ഇന്ത്യക്ക് 1947ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയെങ്കിലും ഗോവ, ദമൻ, ദിയു എന്നിവ പോർച്ചുഗീസ് കോളനികളായി തുടർന്നു. 1961 ഡിസംബർ 17 മുതൽ 19 വരെ നടന്ന 'ഓപ്പറേഷൻ വിജയ്' എന്ന 36 മണിക്കൂർ സൈനിക നീക്കത്തിലൂടെയാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. ഇതോടെ 451 വർഷത്തെ പോർച്ചുഗീസ് ഭരണത്തിന് അവസാനമായി.
നമ്മളെല്ലാം ഓഗസ്റ്റ് 15ന് സ്വാതന്ത്ര്യദിനം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ ഗോവക്കാർക്ക് ഡിസംബർ 19 ഉം അതുപോലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ദിവസമാണ്. അതാണ് ഗോവ വിമോചന ദിനം. ഇന്ത്യ 1947ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽനിന്ന് മോചിതരായെങ്കിലും ഗോവയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടാൻ പിന്നെയും 14 വർഷം കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. അതിന് പിന്നിൽ 451 വർഷം നീണ്ട ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്.
1510ൽ അഫോൻസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസ് നാവികസേന ഗോവ പിടിച്ചടക്കി. അന്ന് മുതൽ ഗോവ, ദമൻ, ദിയു എന്നിവ പോർച്ചുഗലിൻ്റെ ഒരു വിദേശ പ്രവിശ്യയായി ഭരിക്കപ്പെട്ടു. 1947ൽ ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയപ്പോൾ, ഗോവയെ തിരികെ നൽകണമെന്ന് നെഹ്റു സർക്കാർ പലതവണ നയതന്ത്രപരമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. വിഷയം ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ വരെ എത്തി. എന്നാൽ ഗോവ പോർച്ചുഗലിൻ്റെ ഭാഗമാണെന്നും ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറല്ലെന്നുമായിരുന്നു അന്നത്തെ പോർച്ചുഗീസ് പ്രധാനമന്ത്രി സലാസറിൻ്റെ ഉറച്ച നിലപാട്.
ഇതേസമയം, ഗോവയ്ക്കുള്ളിലും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള പോരാട്ടം ശക്തമാവുകയായിരുന്നു. 1946ൽ റാം മനോഹർ ലോഹ്യ ഗോവയിലെത്തി സത്യാഗ്രഹം തുടങ്ങി. ടിബി കുൻഹ, പുരുഷോത്തം കക്കോഡ്കർ തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ 'ഗോവ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി' രൂപീകരിച്ച് സമരം നയിച്ചു. പോർച്ചുഗീസ് പോലീസ് സമരക്കാർക്ക് നേരെ വെടിയുതിർക്കുകയും നിരവധി പേർക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
നയതന്ത്ര വഴികളെല്ലാം അടഞ്ഞതോടെ, ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ സൈനിക നടപടിക്ക് തീരുമാനിച്ചു. 1961 ഡിസംബർ 17 അർധരാത്രി 'ഓപ്പറേഷൻ വിജയ്' ആരംഭിച്ചു. ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ 17-ാമത് ഇൻഫൻട്രി ഡിവിഷൻ കരയിലൂടെയും ഐഎൻഎസ് വിക്രാന്ത്, ഐഎൻഎസ് ഡൽഹി തുടങ്ങിയ കപ്പലുകൾ കടലിലൂടെയും വ്യോമസേന ആകാശത്തുനിന്നും ഒരേസമയം ആക്രമണം തുടങ്ങി. വെറും 36 മണിക്കൂർ നീണ്ട യുദ്ധം. പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് 3300 സൈനികർ മാത്രമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, ഇന്ത്യക്ക് ഏകദേശം 30,000 സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു.
1961 ഡിസംബർ 19ന് വൈകുന്നേരം 7:30ന്, പോർച്ചുഗീസ് ഗവർണർ ജനറൽ മാനുവൽ അൻ്റോണിയോ വാസലോ ഇ സിൽവ, പനാജിയിലെ വാസ്കോഡ ഗാമ റോഡിൽ വെച്ച് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൻ്റെ മേജർ ജനറൽ കെ പി കാൻഡെത്തിന് മുന്നിൽ നിരുപാധികം കീഴടങ്ങി. ഉടൻ തന്നെ പോർച്ചുഗീസ് പതാക താഴ്ത്തി, ഇന്ത്യയുടെ ത്രിവർണ പതാക ഉയർത്തി. അതോടെ 451 വർഷം നീണ്ട പോർച്ചുഗീസ് ഭരണത്തിന് തിരശ്ശീല വീണു.
വിമോചനത്തിന് ശേഷം ഗോവ, ദമൻ, ദിയു എന്നിവ ഒരുമിച്ച് ഒരു കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി മാറി. പിന്നീട് 1987 മെയ് 30ന് ഗോവ ഇന്ത്യയുടെ 25-ാമത് സംസ്ഥാനമായി. ദമൻ, ദിയു എന്നിവ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി തുടർന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഡിസംബർ 19 ഗോവക്കാർക്ക് വളരെ വികാരപരമായ ഒരു ദിവസമാണ്.
ഡിസംബർ 19ന് ഗോവയിൽ പൊതു അവധിയാണ്. പനാജിയിലെ ആസാദ് മൈതാനത്ത് മുഖ്യമന്ത്രി പതാക ഉയർത്തും. രക്തസാക്ഷി സ്മാരകത്തിൽ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കും. സൈനിക പരേഡ്, പന്തംകൊളുത്തിയുള്ള ഘോഷയാത്ര, നാടൻ നൃത്തങ്ങൾ, ഫുഡ് ഫെസ്റ്റിവലുകൾ എന്നിവയെല്ലാം അരങ്ങേറും. സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും ഓപ്പറേഷൻ വിജയിനെക്കുറിച്ച് നാടകങ്ങളും ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കും. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് ഈ ചരിത്രം പകർന്നു നൽകുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
1947ൽ രാജ്യം മുഴുവൻ സ്വാതന്ത്ര്യം ആഘോഷിച്ചെങ്കിലും ഗോവയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സൂര്യൻ ഉദിച്ചത് 1961 ഡിസംബർ 19നാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദിവസം ഗോവയുടെ വിമോചന ദിനമായി ആഘോഷിക്കുന്നത്.