തമോഗർത്തത്തിന്റെ ‘വിശപ്പ്’ കുറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കറക്കമാണ് കാരണമെന്ന് പുതിയ പഠനം
Synopsis
അതിഭീമമായ തമോഗർത്തങ്ങൾ ഭാഗികമായി വലിച്ചെടുക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശവിസ്ഫോടനങ്ങൾ കാലക്രമേണ തീവ്രത കുറയുന്നതിന്റെ കാരണം ഒരു പുതിയ പഠനം വിശദീകരിക്കുന്നു. തമോഗർത്തത്തിന് സമീപം ഒരു ബൈനറി പങ്കാളിയെ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ നക്ഷത്രം തുടക്കം മുതലേ അതിവേഗം കറങ്ങുന്നതാകാം ഇതിന് പിന്നിലെന്ന് ഗവേഷകർ പറയുന്നു.
അതിഭീമമായ തമോഗർത്തങ്ങൾക്ക് സമീപമെത്തുന്ന ചില നക്ഷത്രങ്ങൾ പൂർണമായും നശിക്കാതെ രക്ഷപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഓരോ തവണയും തമോഗർത്തം വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകാശവിസ്ഫോടനത്തിന് തീവ്രത കുറഞ്ഞുവരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന ചോദ്യത്തിന് പുതിയ പഠനം ഉത്തരം കണ്ടെത്തിയേക്കുന്നു. നക്ഷത്രം സ്വയം എത്ര വേഗത്തിൽ കറങ്ങുന്നു എന്നതും മറ്റൊരു നക്ഷത്ര പങ്കാളിയെ നഷ്ടപ്പെടുന്നതുമാകാം ഇതിന് പിന്നിലെ കാരണമെന്നാണ് ഗവേഷകർ പറയുന്നത്.
നക്ഷത്രത്തെ ‘സ്പാഗെറ്റി’യാക്കുന്ന തമോഗർത്തം
ഓരോ ഗാലക്സിയുടെയും കേന്ദ്രത്തിലുള്ള അതിഭീമമായ തമോഗർത്തങ്ങൾക്ക് സമീപമെത്തുന്ന ചില നക്ഷത്രങ്ങൾ അതിശക്തമായ ഗുരുത്വാകർഷണ, വേലിയേറ്റ ബലങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്നു. ഇതോടെ നക്ഷത്രം നീണ്ടുനീണ്ട ഒരു നൂൽപോലുള്ള ഘടനയായി മാറുന്നു. ‘സ്പഗെറ്റിഫിക്കേഷൻ’ എന്നാണ് ഈ പ്രക്രിയ അറിയപ്പെടുന്നത്. നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്ലാസ്മ തമോഗർത്തത്തിന് ചുറ്റും ചുറ്റിപ്പറ്റി ക്രമേണ തമോഗർത്തത്തിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഒരു ഭാഗം പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗതയോട് അടുത്ത വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ജെറ്റുകളായും പുറത്തേക്ക് തള്ളപ്പെടാം. ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെയാണ് ‘ടൈഡൽ ഡിസ്റപ്ഷൻ ഇവന്റുകൾ’ അഥവാ ടി.ഡി.ഇകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും പൂർണമായും നശിക്കണമെന്നില്ല.
തമോഗർത്തം പലതവണ ‘വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ’
ചില നക്ഷത്രങ്ങൾ തമോഗർത്തത്തിന് വളരെ അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോകും. തമോഗർത്തത്തിന് അവയിൽ നിന്ന് വാതകവും മറ്റ് വസ്തുക്കളും വലിച്ചെടുക്കാൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും നക്ഷത്രത്തെ പൂർണമായും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇത്തരം നക്ഷത്രങ്ങൾ പിന്നീട് വീണ്ടും തമോഗർത്തത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുകയും ഓരോ തവണയും കുറച്ച് വസ്തു
നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. ‘റിപ്പീറ്റിങ് പാർഷ്യൽ ടൈഡൽ ഡിസ്റപ്ഷൻ ഇവന്റ്’ അഥവാ ആർപിടിഡിഇ എന്നാണ് ഈ പ്രതിഭാസം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയിലും തമോഗർത്തത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന് ശക്തമായ പ്രകാശവിസ്ഫോടനം അഥവാ ഫ്ലെയർ ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ ആർപിടിഡിഇകളിൽ തുടർച്ചയായ ഫ്ലെയറുകളുടെ തീവ്രത കുറഞ്ഞുവരുന്നതായി ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതിന്റെ കാരണം ഏറെക്കാലമായി വ്യക്തമായിരുന്നില്ല.
നക്ഷത്രത്തിന്റെ കറക്കം നിർണായകം
സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാലയിലെ അനന്യ ബന്ദോപാധ്യായുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗവേഷകസംഘമാണ് ഈ പ്രതിഭാസത്തിന് പുതിയ വിശദീകരണം മുന്നോട്ടുവച്ചത്. നക്ഷത്രത്തിന്റെ ആന്തരിക ഘടനയും പിണ്ഡവും ഇതിനകം തന്നെ തമോഗർത്തത്തിന് എത്രത്തോളം വസ്തു നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് സ്വാധീനിക്കുന്നതായി ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.
കുറഞ്ഞ പിണ്ഡമുള്ള നക്ഷത്രത്തെ മൃദുവായ മെറിംഗിനോട് ഉപമിക്കാം. അതിനാൽ തമോഗർത്തത്തിന്റെ വേലിയേറ്റ ബലങ്ങൾക്ക് ഇത് കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ വഴങ്ങുകയും ആന്തരിക ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും കൂടുതൽ വസ്തു നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യും. അതേസമയം, ഉയർന്ന പിണ്ഡമുള്ള നക്ഷത്രത്തിന് ഉള്ളി പോലെയുള്ള പാളികളുള്ള ഘടനയാണ്. തമോഗർത്തം സമീപത്തുകൂടി കടന്നുപോകുമ്പോൾ പുറംപാളികൾ നഷ്ടപ്പെടും. എന്നാൽ കേന്ദ്രഭാഗം ശക്തമായി നിലനിൽക്കും. അതിനാൽ ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയിലും നീക്കം ചെയ്യാൻ ലഭ്യമായ വസ്തുവിന്റെ അളവ് കുറഞ്ഞുവരും. എന്നാൽ ഇത് മാത്രം നാല് ആർപിടിഡിഇകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഫ്ലെയറുകളുടെ ക്രമാനുഗതമായ മങ്ങലിനെ പൂർണമായി വിശദീകരിക്കുന്നില്ല.
ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയിലും നക്ഷത്രം കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ കറങ്ങും
തമോഗർത്തം നക്ഷത്രത്തിന് മേൽ ചെലുത്തുന്ന ടോർക്ക് അതിന്റെ കറക്കത്തിന്റെ വേഗം ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയിലും വർധിപ്പിക്കുമെന്ന് ഗവേഷകരുടെ മുൻ പഠനങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതോടെ ഓരോ തവണയും നക്ഷത്രം തമോഗർത്തത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കാൻ എടുക്കുന്ന സമയം കുറയും. നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന വസ്തുവിന്റെ അളവ് കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും കൂടിക്കാഴ്ചകൾ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ നടക്കുന്നതിനാൽ ഫ്ലെയറുകളുടെ തീവ്രത തുടർച്ചയായി നിലനിർത്താൻ സാധിക്കും. അപ്പോൾ ഫ്ലെയറുകൾ മങ്ങണമെങ്കിൽ മറ്റൊരു ഘടകം കൂടി ആവശ്യമാണ്.
ആദ്യം മുതൽ വേഗത്തിൽ കറങ്ങുന്ന നക്ഷത്രം
തമോഗർത്തവുമായി ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് മുമ്പുതന്നെ നക്ഷത്രം അതിവേഗത്തിൽ കറങ്ങുകയായിരുന്നെങ്കിൽ കാര്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാകും. തമോഗർത്തം ചെലുത്തുന്ന ടോർക്ക് അതിന്റെ കറക്കവേഗം പിന്നീട് കാര്യമായി വർധിപ്പിക്കില്ല. അതിനാൽ കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്കിടയിലുള്ള ഇടവേള കുറയില്ല. നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്ന് ഓരോ തവണയും കുറച്ച് വസ്തു മാത്രമേ തമോഗർത്തത്തിന് ലഭിക്കൂ. ഇതോടെ തുടർച്ചയായ ഫ്ലെയറുകളുടെ തീവ്രത ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരും.
പക്ഷേ നക്ഷത്രം ആദ്യമേ ഇത്ര വേഗത്തിൽ കറങ്ങാൻ കാരണം എന്താണ്? രഹസ്യത്തിന് പിന്നിൽ ‘ബൈനറി’ നക്ഷത്രങ്ങൾ?
ഇതിന് ഉത്തരം നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഇരട്ട സംവിധാനങ്ങളിലാകാമെന്നാണ് ഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. ഭൂരിഭാഗം നക്ഷത്രങ്ങളും ഒറ്റയ്ക്കല്ല, മറിച്ച് ബൈനറി സംവിധാനങ്ങളിൽ മറ്റൊരു നക്ഷത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കാറുണ്ട്. ഒരു ബൈനറി നക്ഷത്രസംവിധാനം അതിഭീമമായ തമോഗർത്തത്തിന് സമീപമെത്തുമ്പോൾ തമോഗർത്തത്തിന്റെ ശക്തമായ ഗുരുത്വാകർഷണം ആ രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങളെയും വേർപെടുത്തിയേക്കാം. ‘ഹിൽസ് ക്യാപ്ചർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രക്രിയയിൽ ഒരു നക്ഷത്രം പുറത്തേക്ക് തെറിച്ചുപോകുകയും മറ്റൊന്ന് തമോഗർത്തത്തിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിൽ കുടുങ്ങുകയും ചെയ്യും. ഇരുനക്ഷത്രങ്ങളും പരസ്പരം വളരെ അടുത്ത് ഭ്രമണം ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, വേർപിരിയലിനും പിടിച്ചെടുക്കലിനും ശേഷം തമോഗർത്തത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള നക്ഷത്രം അതിവേഗം കറങ്ങുന്ന അവസ്ഥയിൽ തുടരാം. ഏതാനും മാസങ്ങൾകൊണ്ട് തമോഗർത്തത്തെ ഒരുതവണ ചുറ്റുന്നത്ര അടുത്ത ഭ്രമണപഥത്തിലും അത് എത്താം.
ക്ഷീരപഥത്തിലും ഇതിന്റെ സൂചനകളുണ്ട്
ഈ കണ്ടെത്തലിന് നമ്മുടെ സ്വന്തം ക്ഷീരപഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രാധാന്യവുമുണ്ട്. ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള അതിഭീമമായ തമോഗർത്തമായ സാജിറ്റേറിയസ് എ നിലവിൽ ആർപിടിഡിഇയ്ക്ക് വിധേയമാകുന്നില്ലെങ്കിലും അതിന് ചുറ്റും നിരവധി അതിവേഗ നക്ഷത്രങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവ എങ്ങനെ തമോഗർത്തത്തിന് ഇത്ര അടുത്തുള്ള ഭ്രമണപഥങ്ങളിൽ എത്തിയെന്നതിന് പുതിയ പഠനം വിശദീകരണം നൽകാൻ സഹായിച്ചേക്കാം.
“ഈ വിചിത്രമായ പ്രതിഭാസങ്ങളെല്ലാം ഒരു അടിസ്ഥാന സംഭവത്തിലൂടെ വിശദീകരിക്കാനാകും. അതായത്, ഒരു ബൈനറി നക്ഷത്രസംവിധാനത്തിന്റെ വേലിയേറ്റ നാശവും അതിലെ ഒരു നക്ഷത്രത്തെ തമോഗർത്തം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതും,” ഗവേഷകസംഘാംഗം എറിക് കോഗ്ലിൻ പറഞ്ഞു. സിറാക്യൂസ് സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷകരുടെ പഠനം ഓഗസ്റ്റ് 18ന് ‘ദ ആസ്ട്രോഫിസിക്കൽ ജേണലിൽ’ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.