വംശഹത്യ; ഓര്‍മ്മകളുണര്‍ത്തിയ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകള്‍

First Published 3, Feb 2020, 3:46 PM IST

പോള്‍പോള്‍ട്ട് മുതല്‍ മുസോളനി, ഹിറ്റ്ലര്‍ അങ്ങനെ ഫാസിസ്റ്റുകളുടെ നീണ്ടനിര തന്നെ ഇക്കാര്യത്തില്‍ ചരിത്രത്തില്‍ നിന്ന് നമ്മുക്ക് കണ്ടെത്താം. എന്നാല്‍, ലോകത്ത് ഫാസിസ്റ്റ് ഭീകരതയുടെ ഏറ്റവും ഭീതിതമായ മുഖം കാണിച്ച് തന്നത് ഹിറ്റ്ലറായിരുന്നു. ആര്യന്‍ വംശശുദ്ധിക്കായി ഹിറ്റ്ലര്‍  കൊന്നൊടുക്കിയ ജൂതരുടെ എണ്ണത്തില്‍ മാത്രമാണ് ഇപ്പോഴും തര്‍ക്കം നില്‍ക്കുന്നത്. ലോകത്ത് അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നതില്‍ 25 ശതമാനത്തോളം ജൂതന്മാരെ ഹിറ്റ്ലറുടെ 'നാസി കൂട്ടം' കൊന്നൊടുക്കി. അത്ഏതാണ്ട്  1,470,000 ഓളം ജൂതന്മാര്‍ വരുമെന്ന് കണക്കുകള്‍ പറയുന്നു. ഏതായാലും ഹിറ്റലറുടെ തടങ്കല്‍ പാളയങ്ങള്‍ ആ കൂട്ടക്കൊലയുടെ ബാക്കി പത്രങ്ങളായി അവശേഷിക്കുന്നു. 

 

ഹിറ്റ്ലര്‍ ജൂതന്മാര്‍ക്കായി പണിത തടങ്കല്‍ പാളയങ്ങളും അവിടെ തടങ്കലില്‍ അടയ്ക്കപ്പെട്ട, പിന്നീട് കൊന്നൊടുക്കിയ ജൂതന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങളും ഇന്നും ആ വംശനിഷ്കാസനത്തിന്‍റെ ചരിത്ര രേഖയായി അവശേഷിക്കുന്നു. അന്ന് കറുപ്പിലും വെളുപ്പിലും (ബ്ലാക്ക് ആന്‍റ് വൈറ്റില്‍ ) ചിത്രീകരിച്ച തടങ്കല്‍ പാളയത്തിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ട ജൂതന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങള്‍, ഇന്ന് കാലത്തിന്‍റെ ഒര്‍മ്മപ്പെടുത്തല്‍ എന്ന പോലെ വര്‍ണ്ണങ്ങളില്‍ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. തടങ്കൽപ്പാളയത്തിൽ വച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് നിരപരാധികളായ ആളുകളെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നതിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പാണ് ഈ ചിത്രങ്ങളെടുത്തത്. ഈ ഫോട്ടോ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയത്തിലേക്ക് ഇസ്തവാന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ ജാനോസ് കോവാക്സ് സംഭാവന ചെയ്തു. കാണാം ആ ചരിത്രത്തിന്‍റെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തല്‍.

അന്തേവാസികൾക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ള കുപ്രസിദ്ധമായ വരയുള്ള യൂണിഫോമിൽ ക്യാമറയെ നോക്കി പുഞ്ചിരിക്കുന്ന ഇസ്താൻ റെയ്‌നർ (നാല് വയസ്). തടങ്കൽപ്പാളയത്തിൽ വച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് നിരപരാധികളായ ആളുകളെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നതിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പാണ് ഈ ചിത്രമെടുത്തത്.

അന്തേവാസികൾക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ള കുപ്രസിദ്ധമായ വരയുള്ള യൂണിഫോമിൽ ക്യാമറയെ നോക്കി പുഞ്ചിരിക്കുന്ന ഇസ്താൻ റെയ്‌നർ (നാല് വയസ്). തടങ്കൽപ്പാളയത്തിൽ വച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് നിരപരാധികളായ ആളുകളെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നതിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പാണ് ഈ ചിത്രമെടുത്തത്.

കൊല്ലാനായി ഓഷ്വിറ്റ്സ് തടങ്കല്‍ പാളയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയവരില്‍ നിന്ന് മനുഷ്യച്ചെലവ് അടക്കം പിടിച്ചെടുത്തതിന് ശേഷമാണ് തടങ്കലില്‍ പാര്‍പ്പിച്ചിരുന്നത്.

കൊല്ലാനായി ഓഷ്വിറ്റ്സ് തടങ്കല്‍ പാളയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയവരില്‍ നിന്ന് മനുഷ്യച്ചെലവ് അടക്കം പിടിച്ചെടുത്തതിന് ശേഷമാണ് തടങ്കലില്‍ പാര്‍പ്പിച്ചിരുന്നത്.

ചിത്രങ്ങളെ വിണ്ടെടുത്ത് വര്‍ണ്ണം നല്‍കിയ 31 കാരനായ ടോം മാർഷൽ, ആ ചരിത്രത്തിന്‍റെ കാഴ്ചയെ കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. " ചിത്രങ്ങളില്‍ വര്‍ണ്ണങ്ങള്‍ ചാലിക്കുന്നത് തന്‍റെ ഇതുവരെയുള്ള ജോലിയിലെ എല്ലാ വൈകാരികതയും വറ്റിച്ച് കളയുന്ന പദ്ധതിയാണ്."

ചിത്രങ്ങളെ വിണ്ടെടുത്ത് വര്‍ണ്ണം നല്‍കിയ 31 കാരനായ ടോം മാർഷൽ, ആ ചരിത്രത്തിന്‍റെ കാഴ്ചയെ കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. " ചിത്രങ്ങളില്‍ വര്‍ണ്ണങ്ങള്‍ ചാലിക്കുന്നത് തന്‍റെ ഇതുവരെയുള്ള ജോലിയിലെ എല്ലാ വൈകാരികതയും വറ്റിച്ച് കളയുന്ന പദ്ധതിയാണ്."

അദ്ദേഹം തുടരുന്നു. :  ഞാൻ ആറ് വർഷമായി പ്രൊഫഷണലായി ഒരു ഫോട്ടോ കളറൈസറാണ്, ഞാൻ ഇതുവരെ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന പ്രോജക്ടാണിത്.

അദ്ദേഹം തുടരുന്നു. : ഞാൻ ആറ് വർഷമായി പ്രൊഫഷണലായി ഒരു ഫോട്ടോ കളറൈസറാണ്, ഞാൻ ഇതുവരെ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന പ്രോജക്ടാണിത്.

പ്രോസസ്സ് വിഷയങ്ങളെ ക്രമേണ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിനാൽ ഞാൻ സാധാരണയായി കളറിംഗ് ഫോട്ടോകൾ ആസ്വദിക്കുന്നു, അത് ഏറെ തൃപ്തികരമായ ഒരു അനുഭവമായിരുന്നു ഇതുവരെ.

പ്രോസസ്സ് വിഷയങ്ങളെ ക്രമേണ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിനാൽ ഞാൻ സാധാരണയായി കളറിംഗ് ഫോട്ടോകൾ ആസ്വദിക്കുന്നു, അത് ഏറെ തൃപ്തികരമായ ഒരു അനുഭവമായിരുന്നു ഇതുവരെ.

എന്നാൽ ഈ പ്രോജക്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രങ്ങൾ കളറൈസ് ചെയ്യാന്‍ തുടങ്ങിയതോടെ എന്‍റെ സകല നിയന്ത്രണവും വിട്ടു. ഇടയ്ക്കിട ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് എന്നെ അസ്വസ്ഥനാക്കുന്നു.

എന്നാൽ ഈ പ്രോജക്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രങ്ങൾ കളറൈസ് ചെയ്യാന്‍ തുടങ്ങിയതോടെ എന്‍റെ സകല നിയന്ത്രണവും വിട്ടു. ഇടയ്ക്കിട ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് എന്നെ അസ്വസ്ഥനാക്കുന്നു.

മനുഷ്യത്വരഹിതമായ മനുഷ്യന്‍റെ ശേഷിയുടെ പൂർണ്ണമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

മനുഷ്യത്വരഹിതമായ മനുഷ്യന്‍റെ ശേഷിയുടെ പൂർണ്ണമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഈ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളില്‍ ജോലി ചെയ്യുമ്പോള്‍ പെട്ടെന്ന് തന്നെ അത് നിര്‍ത്തിപ്പോകാന്‍ എന്നെ പ്രയരിപ്പിച്ചു. മാത്രമല്ല അതെന്നെ ഏറെ ദേഷ്യം പിടിപ്പിച്ചു.

ഈ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളില്‍ ജോലി ചെയ്യുമ്പോള്‍ പെട്ടെന്ന് തന്നെ അത് നിര്‍ത്തിപ്പോകാന്‍ എന്നെ പ്രയരിപ്പിച്ചു. മാത്രമല്ല അതെന്നെ ഏറെ ദേഷ്യം പിടിപ്പിച്ചു.

ചിത്രങ്ങൾ ജീവസുറ്റതായപ്പോൾ എനിക്ക് കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥത തോന്നി. പക്ഷേ, അത് ചെയ്ത് പൂര്‍ത്തിയാക്കേണ്ടത് ഒരു പ്രധാന കാര്യമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നി.

ചിത്രങ്ങൾ ജീവസുറ്റതായപ്പോൾ എനിക്ക് കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥത തോന്നി. പക്ഷേ, അത് ചെയ്ത് പൂര്‍ത്തിയാക്കേണ്ടത് ഒരു പ്രധാന കാര്യമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നി.

പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയെ, ഇത് സംഭവിച്ചുവെന്നും ഇത് ചരിത്രത്തിൽ അത്ര പിന്നിലല്ലെന്നും. എനിക്ക് ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തേണ്ടതായി തോന്നി.

പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയെ, ഇത് സംഭവിച്ചുവെന്നും ഇത് ചരിത്രത്തിൽ അത്ര പിന്നിലല്ലെന്നും. എനിക്ക് ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തേണ്ടതായി തോന്നി.

'ഈ ഫോട്ടോകൾ എടുക്കുമ്പോൾ എന്‍റെ പ്രായത്തിലുള്ള അനേകരുടെ മുത്തച്ഛന്മാര്‍ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം.'

'ഈ ഫോട്ടോകൾ എടുക്കുമ്പോൾ എന്‍റെ പ്രായത്തിലുള്ള അനേകരുടെ മുത്തച്ഛന്മാര്‍ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം.'

ഹോളോകോസ്റ്റിന്‍റെ വ്യാപ്തിയെ എതിർക്കുന്ന ചില ദുരന്തങ്ങൾ മനുഷ്യചരിത്രത്തിലുണ്ട്.

ഹോളോകോസ്റ്റിന്‍റെ വ്യാപ്തിയെ എതിർക്കുന്ന ചില ദുരന്തങ്ങൾ മനുഷ്യചരിത്രത്തിലുണ്ട്.

അത്തരക്കാര്‍ക്ക് ഹോളോകോസ്റ്റ് നടന്നിട്ടില്ലെന്നോ അല്ലെങ്കില്‍ ഇത്രമാത്രം ക്രൂരമല്ലായിരുന്നോയെന്ന് വരുത്തിത്തീര്‍ക്കേണ്ട ആവശ്യമുള്ളതുപോലെയോ ആണ് കാര്യങ്ങള്‍.

അത്തരക്കാര്‍ക്ക് ഹോളോകോസ്റ്റ് നടന്നിട്ടില്ലെന്നോ അല്ലെങ്കില്‍ ഇത്രമാത്രം ക്രൂരമല്ലായിരുന്നോയെന്ന് വരുത്തിത്തീര്‍ക്കേണ്ട ആവശ്യമുള്ളതുപോലെയോ ആണ് കാര്യങ്ങള്‍.

ലക്ഷക്കണക്കിന് ജൂത പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും അടക്കം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ആസൂത്രിതമായി കൊലപ്പെടുത്തിയതും രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് വഴിവെച്ചതുവരെയെത്തിയ കാര്യങ്ങളുടെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തലാണിത്.

ലക്ഷക്കണക്കിന് ജൂത പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും അടക്കം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ആസൂത്രിതമായി കൊലപ്പെടുത്തിയതും രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് വഴിവെച്ചതുവരെയെത്തിയ കാര്യങ്ങളുടെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തലാണിത്.

സോവിയറ്റ് പട്ടാളക്കാർ 1945 ജനുവരി 27 ന് ഓഷ്വിറ്റ്സ്-ബിർകൗനു തടങ്കല്‍ പാളയത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കി.

സോവിയറ്റ് പട്ടാളക്കാർ 1945 ജനുവരി 27 ന് ഓഷ്വിറ്റ്സ്-ബിർകൗനു തടങ്കല്‍ പാളയത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കി.

അവിടെ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെയും അവരെ ഇല്ലാതാക്കാനായി നിര്‍മ്മിച്ച ഗ്യാസ് ചേമ്പറുകളുടെയും അവരെ അടക്കം ചെയ്ത ശ്മശാനത്തിന്‍റെയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി .

അവിടെ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെയും അവരെ ഇല്ലാതാക്കാനായി നിര്‍മ്മിച്ച ഗ്യാസ് ചേമ്പറുകളുടെയും അവരെ അടക്കം ചെയ്ത ശ്മശാനത്തിന്‍റെയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി .

നാസി സൈനികർ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ തെളിവുകൾ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമവും നടത്തിയിരുന്നു.

നാസി സൈനികർ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ തെളിവുകൾ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമവും നടത്തിയിരുന്നു.

നാസിയുടെ യഹൂദവിരുദ്ധ വംശഹത്യ ഒരിക്കലും മറക്കില്ലെന്നും ആവർത്തിക്കാൻ ഒരിക്കലും അനുവദിക്കില്ലെന്നും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഇപ്പോൾ എല്ലാ വർഷവും ജനുവരി 27 ന് ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ദിനം നടത്തപ്പെടുന്നു.

നാസിയുടെ യഹൂദവിരുദ്ധ വംശഹത്യ ഒരിക്കലും മറക്കില്ലെന്നും ആവർത്തിക്കാൻ ഒരിക്കലും അനുവദിക്കില്ലെന്നും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഇപ്പോൾ എല്ലാ വർഷവും ജനുവരി 27 ന് ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ദിനം നടത്തപ്പെടുന്നു.

വേദനിപ്പിക്കുന്ന ആ ചിത്രങ്ങളെ പ്രസക്തവും ഞെട്ടിക്കുന്നതുമായി ചരിത്രത്തില്‍ എപ്പോഴും നിലനിർത്താൻ തന്‍റെ നിറങ്ങള്‍ കാരണമാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു,

വേദനിപ്പിക്കുന്ന ആ ചിത്രങ്ങളെ പ്രസക്തവും ഞെട്ടിക്കുന്നതുമായി ചരിത്രത്തില്‍ എപ്പോഴും നിലനിർത്താൻ തന്‍റെ നിറങ്ങള്‍ കാരണമാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു,

അതിനാൽ ഇത് ഇനിയൊരിക്കലും സംഭവിക്കില്ലെന്നും ടോം പ്രത്യാശിച്ചു.

അതിനാൽ ഇത് ഇനിയൊരിക്കലും സംഭവിക്കില്ലെന്നും ടോം പ്രത്യാശിച്ചു.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: രക്ഷപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ ഈ ആളുകൾ മരണത്തോട് അടുത്തിരുന്നതിനാൽ കളറിംഗ് പ്രക്രിയയും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു,

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: രക്ഷപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ ഈ ആളുകൾ മരണത്തോട് അടുത്തിരുന്നതിനാൽ കളറിംഗ് പ്രക്രിയയും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു,

അതിനാൽ സ്കിൻ ടോണുകൾ പെയിന്‍റ് ചെയ്യുന്നത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിട്ടായിരുന്നു.

അതിനാൽ സ്കിൻ ടോണുകൾ പെയിന്‍റ് ചെയ്യുന്നത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിട്ടായിരുന്നു.

നിറത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലുകളും രക്തരഹിതമായ ചർമ്മവും കാണാൻ കഴിയും, ചെറുപ്പക്കാർ പോലും നരച്ച മുടിയും കണ്ണുകൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള കറുത്ത പാടുകളും കൊണ്ട് പ്രായമുള്ളവരായി കാണപ്പെടുന്നു.

നിറത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലുകളും രക്തരഹിതമായ ചർമ്മവും കാണാൻ കഴിയും, ചെറുപ്പക്കാർ പോലും നരച്ച മുടിയും കണ്ണുകൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള കറുത്ത പാടുകളും കൊണ്ട് പ്രായമുള്ളവരായി കാണപ്പെടുന്നു.

ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ഡേ ട്രസ്റ്റിന്‍റെ വക്താവ്,  ഭൂതകാലത്തെ ഭയാനകമായ പ്രവർത്തികൾ ഓർമ്മിക്കുന്നതിലൂടെ, ഭാവിയിൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു

ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ഡേ ട്രസ്റ്റിന്‍റെ വക്താവ്, ഭൂതകാലത്തെ ഭയാനകമായ പ്രവർത്തികൾ ഓർമ്മിക്കുന്നതിലൂടെ, ഭാവിയിൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു

എന്നാല്‍, ഹോളോകോസ്റ്റിന് ശേഷവും ലോകത്ത് വംശഹത്യ തുടരുകയാണ്. ‘ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ദിനത്തിൽ കംബോഡിയ, റുവാണ്ട, ബോസ്നിയ, ഡാർഫർ, പശ്ചിമേഷ്യ, മ്യാന്മാര്‍ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടന്ന വംശഹത്യകളാൽ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ബാധിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്ത എല്ലാവരെയും ഞങ്ങൾ ഓർക്കുന്നു.

എന്നാല്‍, ഹോളോകോസ്റ്റിന് ശേഷവും ലോകത്ത് വംശഹത്യ തുടരുകയാണ്. ‘ഹോളോകാസ്റ്റ് മെമ്മോറിയൽ ദിനത്തിൽ കംബോഡിയ, റുവാണ്ട, ബോസ്നിയ, ഡാർഫർ, പശ്ചിമേഷ്യ, മ്യാന്മാര്‍ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടന്ന വംശഹത്യകളാൽ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ബാധിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്ത എല്ലാവരെയും ഞങ്ങൾ ഓർക്കുന്നു.

ഈ വംശഹത്യകൾ ഹോളോകോസ്റ്റിൽ നിന്ന് പാഠം പഠിക്കാനുള്ള മാനവികതയുടെ പരാജയത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഭാവിയിലെങ്കിലും ഇത്തരം വംശഹത്യയിൽ നിന്ന് ജാഗ്രത പാലിക്കാൻ നാം തയ്യാറായിരിക്കണമെന്ന് നമുക്കെല്ലാവർക്കുമുള്ള ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് ഈ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകള്‍.

ഈ വംശഹത്യകൾ ഹോളോകോസ്റ്റിൽ നിന്ന് പാഠം പഠിക്കാനുള്ള മാനവികതയുടെ പരാജയത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഭാവിയിലെങ്കിലും ഇത്തരം വംശഹത്യയിൽ നിന്ന് ജാഗ്രത പാലിക്കാൻ നാം തയ്യാറായിരിക്കണമെന്ന് നമുക്കെല്ലാവർക്കുമുള്ള ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് ഈ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകള്‍.

ലോകം ഒരുപാട് ഫാസിസ്റ്റുകളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍, എല്ലാ ഫാസിസ്റ്റുകളുടെയും അന്ത്യം ഒന്നുതന്നെയായിരുന്നു. ടോം മാർഷൽ പറഞ്ഞുനിര്‍ത്തി.

ലോകം ഒരുപാട് ഫാസിസ്റ്റുകളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍, എല്ലാ ഫാസിസ്റ്റുകളുടെയും അന്ത്യം ഒന്നുതന്നെയായിരുന്നു. ടോം മാർഷൽ പറഞ്ഞുനിര്‍ത്തി.

undefined

undefined

loader