ഹോർമുസ് പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ ആഗോള എണ്ണവില കുതിച്ചുയരാതെ തടഞ്ഞതിൽ ചൈനയുടെ തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങൾ നിർണായകമായി. ഇറക്കുമതി കുറച്ചും, ഭീമമായ എണ്ണ ശേഖരം ഉപയോഗിച്ചും, ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചും ചൈന വിപണിയെ നിയന്ത്രിച്ചു. ഇപ്പോൾ എണ്ണയുടെ അമിത ലഭ്യത ആശങ്കയാകുമ്പോൾ, വിപണിയുടെ ഭാവി ചൈനയുടെ അടുത്ത തീരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് (Strait of Hormuz) സ്ഥിരമായി തുറക്കുന്നതിനും പശ്ചിമേഷ്യൻ എണ്ണയുടെ ആഗോള വിതരണം പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനുമായി അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ നിർണായക ചർച്ചകൾ പുരോഗമിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ, ആഗോള എണ്ണവിപണിയുടെ അടുത്ത നീക്കം ഈ ചർച്ചകളിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാത്ത ഒരു രാജ്യത്തെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും എന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്; മറ്റാരുമല്ല, അത് ചൈനയാണ്.
ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ അസംസ്കൃത എണ്ണ ഉപഭോക്താവായ ചൈന, ഇറാൻ യുദ്ധം മൂലം വിപണിയിൽ പ്രതിദിനം 11 ദശലക്ഷത്തിലധികം ബാരൽ എണ്ണയുടെ കുറവുണ്ടായപ്പോഴും തങ്ങളുടെ വിതരണം സുരക്ഷിതമാക്കാൻ വൻ തന്ത്രങ്ങളാണ് പ്രയോഗിച്ചത്. ഇറക്കുമതി വെട്ടിക്കുറച്ചും, സ്വന്തം രാജ്യത്തെ ഭീമമായ സംഭരണ ശേഖരത്തെ ആശ്രയിച്ചും, ഒപ്പം ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിപ്പിച്ചും വിലക്കയറ്റത്തിന്റെ വലിയൊരു ആഘാതം ആഭ്യന്തര വിപണിയിൽ പ്രതിരോധിക്കാൻ ചൈനയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു. ചൈനയുടെ ഈ നീക്കങ്ങൾ ആഗോള വിപണിയിലും വലിയ പ്രതിഫലനങ്ങളാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്.
$200 പ്രവചനങ്ങളെ കാറ്റിൽപ്പറത്തിയ 'ചൈന ഫാക്ടർ'
മൂന്ന് മാസത്തിലേറെ നീണ്ട യുദ്ധ സാഹചര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത്, ഈ വർഷം എണ്ണവില ബാരലിന് 200 ഡോളർ വരെ ഉയർന്നേക്കാമെന്ന് പല പ്രമുഖ അനലിസ്റ്റുകളും പ്രവചിച്ചിരുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ എണ്ണ വിതരണത്തിലുണ്ടായ ആകെ നഷ്ടം 100 കോടി (1 ബില്യൺ) ബാരലിലധികം കവിഞ്ഞിട്ടും അസംസ്കൃത എണ്ണവില വലിയ തോതിൽ ഉയരാതെ പിടിച്ചുനിന്നു. ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ചൈനയാണെന്നാണ് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
"ബാക്കി ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഇതൊരു ആശ്വാസമായി മാറാൻ ചൈന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു... അതുവഴി ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും ഇത് വലിയ തകർച്ചയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ചു," എന്ന് എനർജി തിങ്ക് ടാങ്കായ എംബറിലെ (Ember) പ്രിൻസിപ്പൽ ഡാൻ വാൾട്ടർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ലോകത്തെ എണ്ണ വിതരണത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്നും കടന്നുപോകുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള വ്യാപാരം ഉടൻ സാധാരണ നിലയിലാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ, ആഗോള ബെഞ്ച്മാർക്കായ ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് വില കഴിഞ്ഞ ദിവസം ബാരലിന് 78 ഡോളറിന് താഴേക്ക് എത്തിയിരുന്നു. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാനെ ആക്രമിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ആഴ്ചകളിൽ ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് വില ബാരലിന് 70 ഡോളറിന് താഴെയായിരുന്നുവെങ്കിലും മേയ് ആദ്യത്തോടെ ഇത് നാല് വർഷത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്കായ 114 ഡോളറിലെത്തിയിരുന്നു.
വിപണിയെ നിയന്ത്രിച്ച 'അദൃശ്യ ഹസ്തം'
ഒരു ഗവേഷണ കുറിപ്പിൽ സൊസൈറ്റി ജനറൽ (Societe Generale) അനലിസ്റ്റുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: 1973-ലെ അറബ് ഉപരോധ സമയത്ത് ആഗോള അസംസ്കൃത എണ്ണ വിതരണത്തിൽ വെറും 7% കുറവുണ്ടായപ്പോൾ എണ്ണവില ഉയർന്നത് 134% ആണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഇറാൻ യുദ്ധം ആഗോള വിപണിയുടെ 14 ശതമാനത്തെ ബാധിച്ചിട്ടും വിലയിൽ അത്ര വലിയ കുതിച്ചുചാട്ടം ഉണ്ടായില്ല.
ഈ വ്യത്യാസത്തിന് കാരണം വിപണിയെ സമതുലിതമാക്കിയ ചൈനയുടെ "അദൃശ്യ ഹസ്തം" ആണ്. ജപ്പാന്റെ ആകെ എണ്ണ ആവശ്യകതയ്ക്ക് തുല്യമായ, പ്രതിദിനം ഏകദേശം 3 ദശലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണ ഇറക്കുമതിയാണ് ചൈന കുറച്ചത്. ഇതിനായി ചൈന പ്രധാനമായും മൂന്ന് തന്ത്രങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചത്:
1. വമ്പൻ എണ്ണ ശേഖരം: യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് തന്നെ റഷ്യയിൽ നിന്നും ഇറാനിൽ നിന്നും വിലകുറഞ്ഞ രീതിയിൽ ലഭിച്ച എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് ചൈന 100 കോടിയിലധികം ബാരൽ എണ്ണയുടെ വാണിജ്യ-തന്ത്രപ്രധാന ശേഖരം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. മെയ് മാസം മുതൽ അവർ ഈ വലിയ ശേഖരത്തിൽ നിന്നാണ് എണ്ണ എടുക്കുന്നത്.
2. കയറ്റുമതി നിയന്ത്രണങ്ങൾ: ആഭ്യന്തര വിതരണം ഉറപ്പാക്കാൻ ഡീസൽ, ഗ്യാസോലിൻ എന്നിവയുടെ കയറ്റുമതി ചൈനീസ് സർക്കാർ പരിമിതപ്പെടുത്തി. ഇത് ലാഭം കുറഞ്ഞ ചൈനീസ് എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ കമ്പനികളെ ആഗോള വിപണിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ അസംസ്കൃത എണ്ണ വാങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തി.
3. ഇലക്ട്രിക് വാഹന കുതിപ്പ്: ചൈനയിൽ ഇന്ന് വിൽക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് കാറുകളിൽ ഒന്ന് ഇലക്ട്രിക് അല്ലെങ്കിൽ ഹൈബ്രിഡ് (New Energy Vehicle) വാഹനമാണ്. ഇന്റർനാഷണൽ എനർജി ഏജൻസിയുടെ (IEA) കണക്ക് പ്രകാരം, ചൈനയുടെ ഈ ഇവി വിപ്ലവം മാത്രം കഴിഞ്ഞ വർഷം എണ്ണ ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്ന് പ്രതിദിനം 1 ദശലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണയുടെ ആവശ്യകതയാണ് വിപണിയിൽ കുറച്ചത്.
ക്ഷാമത്തിൽ നിന്ന് എണ്ണയുടെ അതിപ്രസരത്തിലേക്ക്?
ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം, വിപണി ഇപ്പോൾ ഭയപ്പെടുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്—എണ്ണയുടെ 'അമിത ലഭ്യത'. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നത് അടുത്ത വർഷം വലിയ തോതിൽ എണ്ണ കെട്ടിക്കിടക്കാൻ കാരണമായേക്കാമെന്ന് ഐഇഎ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ എണ്ണ ഉത്പാദനം സാധാരണ നിലയിലാകുന്നതോടെ, അടുത്ത വർഷം എണ്ണയുടെ വിതരണം ആവശ്യകതയേക്കാൾ പ്രതിദിനം 4.7 ദശലക്ഷം ബാരൽ കൂടുതലായിരിക്കുമെന്നാണ് പ്രവചനം. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വേഗത്തിൽ തുറക്കുകയാണെങ്കിൽ, കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന 100 ദശലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണ പെട്ടെന്ന് വിപണിയിലെത്തുമെന്ന് കമ്മോഡിറ്റീസ് ഇന്റലിജൻസ് പ്ലാറ്റ്ഫോമായ കെപ്ലറിലെ (Kpler) സീനിയർ ക്രൂഡ് റിസർച്ച് അനലിസ്റ്റ് മുയു ഷു പറയുന്നു. ഒപ്പം യുഎസ് ഉപരോധം നീങ്ങുകയാണെങ്കിൽ ഇറാനും ഉത്പാദനം ശക്തമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചേക്കും.
ഈ പ്രതിസന്ധി ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആഗോളതലത്തിൽ പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തോടുള്ള (Renewable Energy) താല്പര്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഇവികൾ, ബാറ്ററികൾ, സോളാർ എന്നിവയിൽ ലോകനേതാവായ ചൈന, യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് പിന്നാലെ മാർച്ച് മാസത്തിൽ ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജ സാങ്കേതിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ റെക്കോർഡ് കയറ്റുമതിയാണ് നടത്തിയത്.
വിപണി ഉറ്റുനോക്കുന്ന ആ ചോദ്യം
രണ്ട് മാസം മുമ്പത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് ഇന്ന് വിപണിയിലുള്ളത്. എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുമെന്ന ഭീതിയിൽ നിന്നും എണ്ണ വിപണിയിൽ കവിയുമെന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ മാറുന്നു. ഇവിടെയും വിപണിയിൽ വീണ്ടുമൊരു സന്തുലിതാവസ്ഥ കൊണ്ടുവരാൻ ശേഷിയുള്ള രാജ്യം ചൈന മാത്രമാണ്. എന്നാൽ സ്വന്തമായി വലിയ ശേഖരമുള്ള, ഇവികളിലേക്ക് അതിവേഗം മാറുന്ന ചൈന ഇനി ആഗോള വിപണിയിൽ നിന്ന് വലിയ തോതിൽ എണ്ണ വാങ്ങാൻ താല്പര്യപ്പെടുമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ സാമ്പത്തിക ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.


